در گوشه و كنار جهان

قهرماني تيمي اروپا

مسابقات تيمي قهرماني اروپا از 7 نوامبر امسال با شركت 35  تيم اروپايي در لئون اسپانيا آغاز شد . مسابقات روي چهار ميز برگزار شد . در پايان تيم هلند با 5/24 امتياز اول و تيمهاي فرانسه ( 23 امتياز ) , آلمان (22 امتياز ) , انگليس ( 5/21 امتياز ) , ا سلووني ( 5/21 امتياز ), رژيم اشغالگر قدس ( 5/20 امتياز ) , اسپانيالف (20 امتياز ) , يونان ( 20 امتياز ) , بلغارستان و بلاروس ( 5/19 امتياز ) در رده هاي بعدي قرار گرفتند . در بخش بانوان نيز تيم فرانسه با 5/12 امتياز اول و تيمهاي مولداوي و انگليس ( 12 امتياز ) , آلمان و لهستان ( 5/11 امتياز ) , آلمان و لهستان ( 5/11 امتياز ) , يوگوسلاوي و روماني و آذربايجان ( 5/10 امتياز ) و هلند و اوكراين و اسلووني ( 10 امتياز ) در رده هاي بعدي قرار گرتفند . تيم بانوان گرجستان كه مدعي شماره يك قهرماني محسوب مي شد , در پايان اين دوره از مسابقات , عنواني را كسب  نكرد .

محتاطانه تر بود .

ادامه ساده زير توجه بيشتري مي طلبيد :

فقط به پيش . راه ديگري باقي نمانده است . ادامه زير بازنده است :

(اينجا سايه انتخاب جالبي داشت ):

و سياه پس از چند كيش يكي از رخهاي حريف را مي گيرد )

( يك شاخه زيباي ديگر چنين است :

با تغييران كلي )

و سياه كيش دائم مي دهد .

و سياه كيش دائم  مي دهد .

نمي توانيم از انسانها انتظار داشته باشيم كه شاخه زير را محاسبه كنند :

شايد وضعيت سفيد در اينجا بهتر باشد , اما بازي كردند اين وضعيت با مهره سفيد براي اعصاب  هر كسي دشوار است .

سياه انتقام پياده f7 را مي گيرد .

حركتي مخاطره آميز . سياه مي توانست به آساني به تساوي برسد :

اشتباه آشكار . سياه پياده اي را مي دهد كه مي بايست يك  يا دو خانه پيش مي رفت .

و نجات شاه به بهاي يكي از رخهاي سفيد تمام مي شود .

لوتس پوزيسيون شاه را باز مي كند و خيلي زود مجازات مي شود .

پس از

سفيد مي برد .

گشايش انگليسي

كرامنيك و خاليفمان اي حركت را فقط پس از تعويض در d4 انجام مي دهند . كسي نمي داند كراسنكوف از اين كار ايده اي داشت يا فقط فراموش كرده بود در d4 تعويض كند .

واكنشي منطقي . سياه بايد كارايي اسب خود رادر گوشه صفحه نشان دهد .

اشتباه . سياه بايد اسب را با    يا حتي     به بازي مي آورد .

اين كيش بينابيني هماهنگي سوارهاي سياه را بر هم مي زند .

هيچ يك از ادامه هاي زير براي سياه خوب نيست :

اسب h6 فرصتي براي رهايي ندارد . پس از

سفيد پياده مي گيرد .

ضعفهاي متعدد سياه دير يا زود آشكار خواهند شد . كراسنكوف با اشتباه بعدي خود فقط پايان كار را سرعت مي بخشد .

اين حركت جالب توجه توسط يك بازيكن اسپانياي به نام خوان ملادو به تورنمنتها راه يافت .

در بازي ملادو - كورنيف , الگويبار 1998   بازي شد . اسويدلر در مقابل لكو ( لينارس 1999) ادامه زير را برگزيد :

حيف كه يكي از بهترين تئوريستهاي جهان همه اسرار خود را در اين شاخه فاش نمي كند . كاش مي دانستيم ايلسكاس در مقابل   چه پاسخي آماده كرده بود . ويكتور ميخاييلفسكي ادعا مي كرد كه در آن صورت سفيد مطابق تفسير او بر بازي ملادو - كورنيف برتري مي گرفت , ولي به نظر من بازي ناتاف - خاريتونوف , كوژالين 1999 ارزيابي او را تغيير ميدهد :

بازي مبتكرانه . سياه قصد دارد يك جفت پياده قرباني دهد .

راهي منطقي براي گسترش ابتكار عمل .    به تعويض وزيرها منجر ميشد:

بعد از قرباني پياده هاي  hو g نوبت پياده f است كه وارد عمل شود . ادامه زير نيز براي سياه خوب به نظر مي رسد :

بهتر بود  , ولي تهديد مات نيز سفيد را تهديد مي كرد :

سياه مي بايست با   حريف را با مشكلات جدي روبه رو مي كرد .

با وضعيتي مبهم . سفيد از نظر قوا پيش است , ولي بايد مراقب شاه خود باشد .

سفيد زير فشار مرتكب اشتباه مي شود .

اين حركت ارتباط ميان رخ و فيق سفيد را قطع مي كند و شكست قطعي به همراه مي آورد . پس از نبرد اصلي هنوز در راه بود .

لوتس به لطف تركيبي تماشايي پيروز مي شود . اگر ميلوف به موقع خطر را احساس كرده بود , پايان بازي به اين زيبايي نبود .

تنها حركت چنين است :

و در آخر بازي حاصل شانسهاي برد سفيد به علت محدوديت شاه او به حداقل مي رسد .

آيا شاه سياه از همه كيشها گريخته است ؟

در گذشت توني مايلز

خانواده جهاني شطرنج يكي از اعضاي سرشناس و محبوب خود را از دست داد . توني مايلز , نخستين استاد بزرگ شطرنج انگليس , در سن 46 سالگي در گذشت .انتني مايلز در سال 1955 در بيرمنگام انگليس متولد شد . در فوريه 1976 به عنوان استاد بزرگي دست يافت . مايلز در دهه 1980 در زمره نيرومندترين شطرنجبازان جهان بود و هنوز هم در تورنمنتهاي معتبر رقيبي سرسخت محسوب مي شد . او به خاطر علاقه  به گشايشهاي نامتعارف شهرت و محبوبيت فوق العاده اي كسب  كرده بود و شطرنج دوستان پيروزيهاي او را بر استادان نير ومند در شروع بازيهاي غريب از ياد نخواهند برد . شايد مشهورترين نمونه اين سبك بازي مايلز پيروزي مشهور او بر قهرمان پيشين جهان آناتولي كارپوف , باشد كه با مهره سياه و پس از حركتهاي غير معمول

به دست آمد . اين شروع بازي كه در زادگاه مايلز انجام شد , به همان نام بيرمنگام شهرت يافت . مايلز در دهه 1980 مدتي در امريكا اقامت كرد و در 1978 به همراه بوريس گولكو در مسابقات قهرماني امريكا به مقام نخست دست يافت .  مدتي هم در استراليا زندگي كرد , اما در نهايت به انگليس و بيرمنگام بازگشت و به علت ابتلا به بيماري قند از نظر سلامتي در وضعيت آرماني نبود انتني مايلز در 12 نوامبر 2001 در خانه خود در بيرمنگام در خواب در گذشت .

اوپن بادويسه

در اوشن معتبر بادويسه كه در نوامبر امسال در آلمان برگزار شد , پس از 9 دور مبارزه به روش سويسي , چهار شطرنجباز با 5/7 امتياز در صدر ايستادند : ولاديمير آكوپيان ( ارمنستان ) ,ولاديمير باكلان ( اوكراين ) , آلكساندر شابالوف ( امريكا ) و ميخايل كراسنكوف ( لهستان ) . پس از پوئن شكني به روش بوخ هولز , جايزه نخست از آن استاد بزرگ ارمني شد . آكوپيان كه در مسابقات حذفي قهرماني جهان در سال 1999 تا فينال پيش رفت و امسال در مسابقات قهرماني جهان كه در  مسكو برگزار مي شود جايي ندارد و نتوانسته از مراحل مقدماتي بگذرد . در ميان غايبان بزرگ مسابقات قهرماني  جهان , اگر از كاسپاروف و كرامنيك بگذريم , ريتينگ آكوپيان از ديگران بالاتر است و غيبت او موجب تاسف است .

هندي شاه بسيار پر تنش . تا حركت هفدهم هيچ تعويضي انجام نشده است

تصميمي بحث برانگيز . اينك  اسب a5  نيمه مرده است . شايد سياه از هجوم متقابل b4-b3 مي ترسيد كه تهديد خطرناكي نيست    قابل توجه بود .

تنها كاري كه اسب مي تواند انجام دهد آن است كه صبر كند تا پيشروي a4-a5-a6 انجام شود و دوباره به A5 بر گردد , ولي اين اتفاق رخ نمي دهد .

اكنون  همه چيز در جناح شاه در جريان است .

سياه نمي توانست اين جناح صفحه را هم بلوكه كند :

و پس از    و سپس     وضعيت سفيد بهتر است .

سياه بايد خانه E5 را كنترل كند و در صورت تعويض در آنجا به تكيه گاهي نياز دارد .

با طرح تعويض اسب مهم سياه  .    هم با همان طرح بد نبود و خانه f3 را براي اسب خالي مي كرد . مسئله آن است كه پس از     مي شد پياده گرفت :

آكوپيان مي كوشد بلافاصله به فيل  g4 حمله كند .شايد   قويتر بود .

در صورت   پاسخ  تهديد كننده است و در صورت تعويض

سياه مي تواند در ستون h تهديد ماتي ايجاد كند .

سياه عملا با يك اسب كمتر بازي مي كند , ولي وضعيتش تا مدتي طولاني خوب است .

از نظر پوزيسيوني حركتهاي    و سپس a4-a5 قابل توجه هستند .

نبرد ناگهان حادتر مي شود . در صورت   سياه حمله تدارك ديده شده را اجرا مي كرد كه وضعيت پس از آن چندان روشن نيست .

حركت خوب ديگر  و سپس شكافت f5-f7 بود .

تلاش سياه براي ساده كردن بازي به شكست مي انجامد . او بايد قرباني را مي پذيرفت . بررسي نشان مي دهد كه در اين صورت تساوي هنوز ممكن بود . مثلا :

به كيش دائم در عرض هفتم مي انجامد )

و آخر بازي رخ مساوي به نظر مي رسد .

هر تعويض سفيد را به پيروزي نزديكتر مي كند . بدون اسب , اما با بسياري مهره هاي ديگر بر روي صفحه , هنوز مي شد سد دفاعي ساخت , هنوز مي شد سد دفاعي ساخت , ولي اينك همه شانسها از دست رفته اند .

رخ نمي تواند از تبعيد خارج شود , چرا كه اسب بد اقبلا b7  از دست خواهد رفت .

پس از   نيرومندترين حركت بازهم و انتقال  اسب به f5 بود .

اوپن كورسيكا

اوپن سريع كورسيكا كه از 28 تا 31 اكتبر امسال انجام گرفت با يك جدول سويسي در 9 دور آغاز شد تا 16 بازيكن برتر براي يك جدول حذفي انتخاب شوند . ازجمله بازيكنان سرشناسي كه در جدول سويسي حذف شدند و به مرحله نهايي راه نيافتند بايد از آلكسي شيروف نام برد كه در دور آخر به ايگور گلك باخت و حذف شد ( شيروف  پيش از آن يك بازي را نيز به سيريل مارزولو باخته بود ).

در جدول حذفي پس زا  مراحل يك هشتم نا نيمه نهايي دو شطرنجباز به فينال رسيدند : ويسواناتان آناند ( هند ) با پيروزي بر اتين با كرو , پتر لكو و سرگئي تيوياكوف فقط به آنچه از او انتظار مي رفت عمل كرد , ولي آلكساندر چرنين , استاد بزرگ كهنه كار مجار با غلبه بر لوك وان  ولي , ولاديسلاو تكاچيف و ژول لوتيه كاري عظيم انجام داد تا در فينال رودرروي آناند بايستاد . در فينال آناند با پيروزي بر چرنين به عنوان قهرمان تورنمنت شناخته شد تا براي مسابقات قهرماني جهان دست خود را گرم كرده باشد .

مثل هميشه قهرمان تورنمنت قدري هم بايد خوش شانسي بياورد ! سياه مشكل دارد . پياده  c4 سفيد بايد به آساني نتيجه بازي را رقم بزند .

آخرين شانس ! سياه در ستون h پياده رونده اي ايجاد مي كند .

سفيد تصميم مي گيرد پياده نظام حريف را متوقف سازد و برد را از دست مي دهد . ادامه زير برنده بود :

و سياه با كيش از عقب , وضعيت را حفظ مي كند.

شانس دفاعي عالي . شايد استاد مجار آن را ناديده گرتفه بود .

سفيد بيتشر وزير را به b3 يا c2  مي برد .

آرايش پياده اي جالي پديد آمده است  . هر يك از طرفين يك پياده رونده حمايت شده دارند و هر دو اين پياده ها در يك عرض هستند .

سفيد اسب را به خانهاي مي راند كه خود سياه در انتظار آن بود !تكاچيف بايد را امتحان مي كرد كه در آن صورت , سياه در ازاي پياده فقط قدري جبران داشت , نه بيشتر .

شاه سفيد احساس امنيت نمي كند .

ضمن آنكه خانه هاي روشن در اردوي سفيد نيز ضعيف شده اند . اداره چنين وضعيتهايي  در شطرنج سريع بسيار دشوار است .

يادبود يوهان تورير يونسون

شهر ريكياويك , پايتخت ايسلند , از 23 اكتبر تا 2 نوامبر امسال ميزبان يك مسابقه اوپن با عنوان (( يادبود يوهان تورير يونسون )) بود . اين تورنمنت كه با شركت 42 شطرنجباز در 10 دور به روش سويسي انجام گرتف , با قهرماني ايوان سوكولوف , شطرنجباز شماره يك بوسني , خاتمه يافت  كه 5/7 امتياز كسب كرد . پس از سوكولوف , پتر هاينه نيلسن ( دانمارك ) باهمين امتياز و پوئن شكني ضعيفتر دوم شد . هانس استفانسون ( ايسلند ) و يان تيمان ( هلند ) با 7 امتياز در رده هاي سوم وچهارم ايستادند و يان الوست ( استوني ) , لارس شاندورف (دانمارك ) , هلگي اولافسون ( ايسلند ) و موري چندلر ( انگيس ) با 6 امتياز در مكانهاي بعدي قرار گرفتند .

سفيد با مانوري طولاني يك پياده گرفت. سايه الزاما بايد با باز كردن وضعيت در جناح شاه , مثلا با    بازي متقابل پيدا كند . ولي سوكولوف در جناح ديگر يورشي به راه مي اندازد .

پياده به خانه اي پا مي گذارد كه در معرض حمله چهار مهره حريف قرار دارد . معلوم مي شود كه در هر صورت رخ سياه وارد بازي مي شود و براي شاه سفيد  مزاحمت ايجاد مي كند .

پاسخي تحسين ر انگيز . ادامه

به كيش دائم مي انجاميد . در صورت ادامه

بازي كردن به جاي سفيد ترسناكتر است . اين گونه ارزيابي ذهني و ضعيت اغلب از ارزيابي عيني مهمتر است . بالاخره ادامه

نيز آشكارا خوب نيست .

اگر پيتر از قصد حريف آگاه بود به تساوي دل مي بست :

اينك در صورت    سفيد مي كند وسياه كيش  ديگري ندارد . ولي :

پس از حركت صحيح بازي احتمالا با كيش دائم خاتمه مي يافد .

بدين ترتيب رخ سياه وارد بازي مي شود . همه چيز براي سفيد تمام شده است .

وضعيتي پيچيده كه در آن هر كدام از طرفين نقطه ضعفهايي دارند .

چگونه مي توان بر وسوسه گرفتن چنين پياده شيريني غلبه كرد ؟

ولي به هر حال ,    بسيار بهتر بود و سفيد شانسهاي خوبي را حفظ مي كرد .

سفيد جبران مي كند . بيارناسون وزير را قرباني مي دهد تا سوارهاي ديگر را فعال كند . پس از

سفيد در آخر بازي يك پياده عقب است .

از خود گذشتگي بيش از حد ! سفيد بايد رخ را مي گرفت . اين مهره بيشتر از اينها ارزش دارد . پس از

نتيجه نبرد نامعلوم است . البته سياه حركت دقيقتر   را داشت كه آنگاه سفدي براي نجات بازي با مشكلاتي مواجه بود .

وضعيت مشخص است . سفيد هيچ تهديدي ندارد و اسب او نمي تواند به خانه بر گردد .

رويارويي بانوان - پيشكسوتان

رويارويي مشهور تيمهاي منتخب بانوان و پيشكسوتان جهان مانند هر سال با حمايت مالي يوپ فان اشتروم از 23 اكتبر تا 3 نوامبر رد آمستردام هلند برگزار شد . اعضاي تيم بانوان عبارت بودند از : ژوچن , خي يون ( هر دو از چين ) , ژوفيا پولگار ( مجارستان ) , نانا يوزه لياني ( گرجستان ) , آليسا گالياموا ( روسيه ) , اعضاي تيم پيشكسوتان را نيز لايوش پورتيش ( مجارستان ) , ولاستيميل هورت ( آلمان ), ويكتور كروچنوي ( سويس ), واسيلي اسميسلوف و مارك تايمانوف ( هر دو از روسيه ) تشكيل مي دادند . در پايان , تيم پيشكسوتان با نتيجه نزديك 26 بر 24 تيم بانوان را شكست داد . بهترين نتيجه از آن پورتيش بود كه از 10 بازي خود 5/6 امتياز كسب كرد و پس از او , ژوچن  , خي يون , هورت و كورچنوي امتياز آورترين بازيكنان بودند .

ادامه هوشمندانه ديگر است .

اينك سياه در مركز برتري پياده اي مي گيرد . بهتر بود . اگر پياده ستون d  سياه در d5  بود , اين مانور موثرتر مي شد .

سايه از گشايش با برتري اندكي خارج شده است : سوارهاي او هماهنگترند .

تصميمي بحث بر انگيز . سفيد از كنترل ستون a دست مي كشد . سياه برتري قواي فوري نمي گيرد , ولي بعدها ...

و دفاع از پياده b2  دشوار است .

سايه وزير را تعويض مي كند تا به سوارهاي اصلي سفيد حمله كند .

پياده f3 به طور غير مستقيم دفاع شده است :

پورتيش براي گرفتن قوا شتاب نمي كند . پس از

سفيد به ازاي پياده ابتكار عمل مي گيرد .

آخرين شانس اين بود :

و اميد به پديد آمدن آخر بازي رخ.

پس از حركت متن سياه در آخر بازي سوارهاي سنگين شانسهاي بهتري دارد .

بالاخره كاستيهاي وضعيت سفيد در آستانه نمايان شدن هستند .

حمله متقابل سفيد طولي نمي كشد . بقيه بازي روشن است .

قلعه بزرگ هم ممكن بود , يا حالا يا پس از تعويض در d5

كورچنوي مطمئنا مي داند كه باز كردن مركز پيش از قلعه رفتن قابل توصيه نيست , ولي او با سابقه اي كه در شطرنج دارد , مي تواند هر قاعده اي را بشكند . اسميسلوف در وضعيتي مشابه ( در مقابل چرنين , مون پليه 1985) , در g6تعويض كرد , شاه را به f2 برد , اسب را به f4 منتقل كرد و يك تساوي استاد بزرگي مطمئن به دست آورد .

گالياموا نيز ريسك و حمله را دوست دارد ,امااو بايد مراقب بازي فعال حريفش باشد و در مركز حركتهايي دقيق انجام دهد .

سفيد با وجود برتري فضاي قابل توجه بايد با دقت بسيار بازي كند . با پاسخ   روبه رو مي شد .ادامه زير نيز قابل توصيه نيست :

و راهي براي نجات شاه سفيد وجود ندارد .

حركتي غير محتاطانه كه به سياه امكان حمله مي دهد . دقيقتر بود .

سفيد بيش از حد خوشبين است . ادامه زير نيز خوب نيست :

سفيد بايد    مي كرد كه شانسهاي دو لبه اي به او مي داد .

سوارها به تدريج شاه در مركز مانده سياه8 را محاصره مي كنند .

وزير سفيد تاوان طمعش را پس مي دهد .