يكي از مواد مهم و جنجال برانگيز در قوانين شطرنج ماده 10-2 مربوط به اتمام سريع بازي است . بر اساس اين ماده , اگر بازيكني كه نوبت حركت با اوست , كمتر از دو دقيقه در ساعت خود  زمان داشته باشد , مي تواند قبل از آنكه پرچم ساعتش سقوط كند مدعي تساوي شود . او بايد ساعتها را متوقف كند و داور را بطلبد {قوانين شطرنج , ترجمه رضا رضايي - آبتين گلكار } ( اين ماده شامل بازي با ساعت فيشر نمي شود , زيرا كه بازيكن با هر حركت زمان اضافه دريافت مي كند .)

آنچه در قوانين جديد ( از ژوئيه 2001) اضافه شده است اين است كه طبق ماده 10-2 (د) , تصميم داور در مورد نتيجه بازي غير قابل برگشت است  اين ماده , ابهامها و اعتراضهاي زيادي را در ين داوران سبب شده است . عده اي معتقدند كه منظور از قطعي بودن تصميم داور اين است كه داور بايد در سر ميز تصميم نهايي خود را بگيرد و هيچگونه تعللي در تصميم گيري ننمايد و از راي خود بر نگردد . بعضي اعتقاد دارند كه ماده مذكور غير عادلانه است و امكان دارد كه داور به دليل كم تجربگي يا ضعف معلومات , بخصوص در مرحله آخر بازي , نادرست قضاوت كند و حق بازيكن ضاعي شود .

اما آنچه مهم است اجراي صحيح قوانين شطرنج است , حتي اگر غير منصفانه تلقي شود . مقاله حاضر كه به صورت سوال و جواب بين يك برگزار كننده آرژانتيني و كورت گيسن رئيس كميته مقررات و قوانين شطرنج فيده انجام گرفته است  , منظور اصلي ماده 10-2 را روشن تر بيان مي كند .

آقاي گيسن!

در يك مسابقه سريع (60 دقيقه اتمام بازي ) بازيكن الف داراي يك رخ و يك اسب بود و بيشتر از 5 دقيقه زمان داشت و بازيكن ب داراي يك رخ بود و كمتر از 15 ثانيه زمان داشت . هيچ پياده اي و هيچ پوزيسيون خاصي كه متضمن مات باشد وجود نداشت . بازيكن ب , ساعتش را متوقف و ادعاي تساوي خود را به داور اعلام كرد . داور ادعاي تساوي او را پذيرفت . بازيكن الف اعتراض كرد و به بازيهاي مانند بازي كرامنيك - كاسپاروف كه با همين مهره ها سيزده حركت ادامه يافت و بازي شيروف - كارپوف در لينارس كه 27 حركت ادامه پيدا كرد _ و هر دو بازي هم مساوي شدند ) استناد كرد .

كدام تصميم صحيح بوده است ؟ اگر حق با بازيكن الف بوده است بازي چگونه بايد ادامه پيدا مي كرد ؟

و اين جواب گيسن :

از اول ژوئيه 2001 ( 10 تير 1380) قوانين جديد شطرنج لازم اجرا شده است . بعضي از مواد اندكي تغيير كرده , برخي حذف شده و برخي نيز اضافه شده است .

يكي از مواد اضافه شده ماده 10-2 ( د) است : ((تصميم  داورد بر اساس ماده هاي 10-2 (الف, (ب) و (ج) , قطعي خواهد بود .))

ماده 10-2 (د ) قسمتي از ماده 10 ااست ؛ اتمام سريع بازي .

ماده 10-2 ,ادعاي تساوي در آخرين مرحله بازي را توضيح مي دهد . اين ماده مي گويد كه نمي توان تصميم داور را در مورد ادعاي تساوي تغيير داد .

توجه كنيد كه تحت اين شرايط صحيح نيست كه درباره تصميم داور اظهار نظر كرد , زيرا تصميم داور قطعي است .

سپس لاپلاسا گفت :

آقاي گيسن ! سه پاسخ ممكن را انتظار داشتم :

1. تصميم به اعلام تساوي درست است , زيرا پوزيسيون مساوي است .

2. تصميم نادرست است , زيرا بازيكن الف حق قانوني دارد بازي را ادامه دهد , مثل كرامنيك - كاسپاروف و ديگران .

3. در هر حال , داور ( كه قبلا مسابقه اي را هم اداره نكرده است ) حق دارد تعبير خودش را از ماوقع به عمل آورد .

اگر يكي را انتخاب كنيد , خشنود خواهيم شد ! متشكرم .

گيسن در جواب گفت :

خورخه عزيز ! اگر وادار كنيد كه انتخاب كنم , واضح است كه انتخاب من نميتواند مورد اول و دوم باشد .

مي ماند مورد سوم .

مسئله اين است كه طبق قانون جديد (ماده 10-2 (د)) تصميم داور قطعي است , حتي اگر اين تصميم كاملا غلط باشد . مقايسه كنيد با فوتبال . اگر داور حكم كند كه توپ از خط دروازه عبور كرده است و گل را صحيح اعلام كند , تصميمش قطعي است , حتي اگر توپ از خط دروازه عبور نكرده باشد .

لاپلاسا جواب داد :

گيسن عزيز .  متشكرم ‍ منظورتان را فهميده ام . سعي خواهيم كرد از داوران آماده تري استفاده كنيم . بازيكن الف يك استاد نيرومند بود كه يك قهرمان آرژانتين را برد . داور كم تجربه بود .اما به نظر من , ماده 10-2 ( د ) نبايد برقرار بماند .

شطرنج فوتبال نيست و به عقيده من شطرنجبازان هم فرق مي كنند .