|
آغاز سخن سوم شعبان سالروز ولادت پر سعادت امام حسين (ع) ,پرچمدار آزادگي و عدالت , بر تمامي عاشقان راه حق و سعادت مبارك باد . اميد است در پرتو رهنمودهاي آن پرچمدار اسلام راستين در خدمت به اسلام و مسلمين موفق باشيم . در مسابقات قهرماني 16 سال آسيا كه در دوحه قطر برگزار گرديد دو تن از شطرنجبازان جوان كشورمان كه پس از رقابت بسيار نزديك موفق به كسب مقام دوم و سوم شدند . موفقيت آقايان الشن مرادي و سيد حامد موسويان در كسب مدال نقره و برنز اين دوره از مسابقات را تبريك گفته و آرزوي توفيق آنان را در مسابقات آينده داريم . مسابقات قهرماني تيمي جهان كه ماه گذشته در كشور ارمنستان برگزار شد جدا از نتيجه به دست آمده كه نشان دهنده تفاوت شطرنج كشور ارمنستان برگزار شد جدا از نتيجه به دست آمده كه نشان دهنده تفاوت شطرنج كشورمان با كشورهاي صاحب نام جهان در اين رشته است , ميدان بزرگي براي كسب تجربه و رويارويي با بزرگان شطرنج جهان براي بازيكنان جوان كشورمان بود و اميدواريم اين حضور در آينده نتايج مثبتي را براي شطرنج كشورمان داشته باشد . نتايج انفرادي بازيكنان كشورمان با توجه به رقيبان بزرگ قابل تحسين و نشانه اعتماد به نفس بازيكنان جواني مانند قائم مقام و محجوب و ... است و اميد است اين عزيزان در آينده با حضور در ميادين بزرگ بتوانند دستاوردهاي بزرگي كسب كنند . هفدهمين دوره مسابقات قهرماني رده هاي سني جهان در كشور اسپانيا در حال برگزاري است . بازيكنان نوجوان كشورمان طي چند سال اخير با حضور فعال و نتايج قابل قبول توانسته اند جاي پايي براي خود كسب كنند . اميدواريم در اين دوره از مسابقات بازيكنان صاحب عنوان , مانند الشن مرادي , توفيقي , پوركاشيان و پريدر , بتوانند پرچم مقدس كشورمان را افراشته نمايند و در اين ميدان , علاوه بر كسب عنوان , بر تجربيات و معلومات خود بيفزايند . بر اساس آخرين تصميم گيري هيئت رئيسه فدراسيون جهاني شطرنج (فيده ) مقرر شد كه مسابقات قهرماني انفرادي جهان در سال جاري در نوامبر 2001 در كشور روسيه - شهر مسكو - برگزار شود , و با توجه به حضور دو بازيكن جوان و صاحب نام كشورمان , قائم مقامي و پريدر , آرزوي توفيق و سربلندي برايشان داريم . در خاتمه از مربيان محترم فدراسيون, بخصوص آقايان رضا رضايي , خسرو هرندي , عباس خاكپور عزيز اله صالحي مقدم و حسين آريانژاد كه در يك ماه اخير علاوه بر آماده كردن بازيكنان اعزامي با حضور خود به همراه تيمهاي اعزامي آنچه در توان داشتند در طبق اخلاص نهادند , تشكر وقدرداني مي كنم و از خداوند متعال توفيق و سعادت آنها را آرزومندم . به خاطر تاخير در انتشار اين شماره شطرنج ايران پوزش مي طلبيم , هر چند كه علت اين تاخير انتشار , تلاش كاركنان براي انعكاس اخبار و بازيهاي مسابقات مهمي بود كه شطرنجبازان كشورمان در آنها حضور داشتند . مسابقات قهرماني نوجوان زير 16 آسيا قطر ( دوحه ) 1424 مهر 1380 رضا رضايي مطلبي كه مي خوانيد , خلاصه يادداشتهاي اينجانب در قبل از مسابقه , در حين مسابقه و در بعد از مسابقه است و به همين دليل مهر و نشان زمان نگارش در آنها به چشم مي خورد . شايد برخي نكات و نظريات در طي زمان دگرگون و حتي معكوس شود , اما مهم اين است كه صداقت روايت حفظ گردد . از اين رو , اصالت زماني مطالب حفظ شده است . رضا رضايي
قبل از مسابقه مجموعا 10 شطرنجباز از ده كشور ( 2 ايراني , 5 قطري , يك نفر از امارات , يك نفر از اندونزي و يك نفر از ازبكستان ) در مسابقات حضور داشته اند . الشن و حامد از بقيه قويترند و اگر بازي طبيعي خود را نجام دهند قاعدتا نفر اول و دوم مسابقات هستند . روحيه بچه ها خوب است . فقط الشن كمي بيقرار است ( يا شايد بيتاب ). هنگامي كه كميته فني فدراسيون شطرنج پيشنهاد همراهي مرا در اين مسابقات داد , قرار گذاشتم كه بازيكنان اعزامي در فرصت باقيمانده ( حدود يك ماه ) در اختيارم باشند تا لااقل همانگي و كار تداركاتي صورت بگيرد . با الشن چهار پنج جلسه خوب برگزار كرديم و گشايشهاي مورد نظر انتخاب شد و چند پوزيسيون را نسبتا خوب تجزيه و تحليل كرديم . خيالمان از بابت تداركات گشايشي تا حدودي راحت شد . در مسابقات اوپن بابل ( شهريور ماه ) نيز با هم بوديم و اين مسابقات براي هر دو نفر ما در حكم يك اردوي تداركاتي بود . در يازده بازي الشن در اوپن بابل در كنار او بودم و توصيه هايي را كه لازم ديده بودم به او ارائه داده بودم . در مجموع خيلي مثبت بود و من به او اميدوارتر شدم . او شانس اول قهرماني است . اما موسويان ؛ در اختيارم قرار نگرفت . خودش مي گويد در اين مورد تقصيري نداشت . نمي دانم كوتاهي از فدراسيون بود يا هيئت استان گيلان . در اوپن بابل هم شركت نكرد . بگذريم ... به هر حال , در دوره اي كوتاه در سال گذشته كه من و موسويان هم باشگاهي بوديم با يكديگر آشناتر شده بوديم . اما همه اينها نبايد سبب شود كه مربي , قبل از اعزام , بازيكن خود را در اختيار نداشته باشد . ( البته اگر صرفا هدف مسافرت رفتن باشد نيازي به اين كار نيست , اما اگر قرار باشد مربي در مسائل فني به بازيكن كمك كند لازم است بازيكن در اختيارش قرار گيرد .) مسابقه دور اول , 7 اكتبر ( يكشنبه 15 مهر ) الشن با فيليپوف از ازبكستان ( با ريتينگ 2253) با مهره سفيد برتر مي گيرد مدتي است الشن در شروع ,غير از شاخه توره حركت را هم بازي مي كند و آمادگي نسبتا خوبي هم دارد . به هر حال ,او به زودي با همين روند به صورت بازيكن كاملتري در مي آيد . موسويان در دفاع فرانسه ( با سياه) راحت به تعادل مي رسد و در ادامه با حركتهاي خوب بازي را مي برد . الشن عليه دفاع اسلاو برتري مي گيرد , اما در اثر بي دقتي به بيش از تساوي نمي رسد . تعويض حركت هفدهم زود بود . احتمالا حركت او هم اتلاف وقت بود . به هر حال , بايد منتظر روزهاي بعد ماند . بازيكني از قطر به نام نزاد بهتر از بقيه قطريهاست . بازيكن امارات و اندونزي هم خطرناكند . زمان بازيها 90 دقيقه براي چهل حركت و 30 دقيقه براي بقيه حركتهاست . دور دوم ’ 8 اكتبر ( دوشنبه 16 مهر ) الشن با بازيكن اندونزيايي , توفيق هالاي ( با ريتينگ 2187) بازي دارد . بيتاب است ( شايد بي قرار ) . در انتخاب شروع بازي ترديد دارد . خودش معتقد است كه با مهره سفيد آن نتيجه اي را كه بايد هنوز نگرفته است . به هر حال با هم صحبت كرديم , قرار و مداري گذاشتيم اما او پشت ميز آنا تصميم ديگري گرفت و در حركت دوم كرد . قرار گذاشته بودم با سيستم انگليسي شروع كند . به هر حال , شروع بازي را خوب سپري مي كند و با قدرت زيبايي بازي را مي برد . حالا اعتماد به نفسش بيشتر شده است . حامد در برابر گشايشهاي احتمالي حريف ( فيليپوف ) تصميم خود را مي گيرد . حريف با شروع كرد و حامد با دفاع فرانسوي ادامه داد اگر ببرد هم خودش و. هم الشن شانس قهرماني خواهند داشت . با روحيه بالايي كه در اين دور دارد اميدوار بودم كاري كند . پوزيسيون بغرنج وسط بازي را خيلي خوب بازي كرد و حتي در لحظه هايي برتري داشت . پس از تنگي وقت و حركت چهلم , بازي مساوي است , اما موسويان حركت راحت را نديده گرفت و سپس يك امكان حريف را نديد و نيم امتياز فوق العاده حساس را از دست داد . حالا ديگر دست ما ( يعني الشن و موسويان ) به فيليپوف نمي رسد . بايد دعا كنيم در بازيهاي باقيمانده پوئن بدهد . منتظر آينده مي مانيم . دور سوم , 9 اكتبر ( سه شنبه 17 مهر ) الشن با السليطي فهد از قطر بازي دارد . حريف ضعيفتر از آن است كه اصلا بخواهيم درباره اش بحث كنيم . با وجود اين , الشن هنوز بيقرار است . سعي دارم او را آرام كنم . به هر حال , بازي را راحت مي برد . حامد هم با المدري عمر صالح از قطر بازي دارد او هم حريف سرسختي نيست . حامد بعد از شوك دور دوم به اين برد نياز دارد . حامد گشايش و وسط بازي را بد بازي كرد و اما در آخر بازي از ضعف حريف بهره گرفت و يك آخر بازي كلاسيك را برد .حالا روحيه حامد بهتر شده است . دور چهارم , 10 اكتبر ( چهارشنبه 18 مهر ) الشن با حريف اماراتي , عبداله حسن ( ريتينگ 2242 و استاد فيده ) بازي دارد. با قرار قبلي با شروع مي كند و در جواب با حركت وارد شاخه پانوف در دفاع كارو - كان مي شود و برتري هم مي گيرد . ما در وسط بازي از امكانات پوزيسيون بهره برداري نمي كند و طرحهايي مثل را در حركتهاي چهاردهم و پانزدهم نديده مي گيرد و سرانجام وارد آخر بازي مساوي مي شود . اين نيم امتياز حساس او را از قهرماني دور مي كند . حامد با العبيدلي راشد از قطر بازي دارد . قرار گذاشتيم اين دور را دفاع اين دور را دفاع فرانسه بازي نكند . شاخه سوشنيكوف در دفاع سيسيلي را انتخاب مي كند كه در آن بررسيهاي قبلي دارد . پياده مي گيرد و سرانجام مي برد . حالا هر دو بازيكن ايراني يك امتياز منفي دارند . دور ششم با هم بازي دارند . دور پنجم , 11 اكتبر ( پنجشنبه 19 مهر ) الشن با سياه در برابر السليطي غانم به دفاع سيسيلي دراگون متوسل مي شود كه قبلا در تهران كاركرده است , و برتري مي گيرد . بعد هم در اثر اشتباه حريف مي برد . حامد با نزاد حسين عزيز ( استاد فيده با ريتينگ 2143) با مهره سفيد بازي دارد . حريف او دفاع كاروكان بازي كرده است و وارد پوزيسيوني مي شود كه قبلا گفتيم سفيد در آن بهتر است .اما بي دقتي مي كند و به نظر مي رسد سياه ابتكار عمل را به دست گرفته است . به هر حال , با دفاعي جانانه به پوزيسيون متعادل مي رسد . در تنگي وقت شديد طرفين , سياه براي برد تلاش مي كند و نهايتا موسويان از فرصت بهره مي گيرد و يك امتياز شيرين به دست مي آورد . دور ششم , 12 اكتبر ( جمعه 20 مهر ) حامد و الشن با هم بازي دارند بازي فوتبال ايران - عراق را تا نتيجه 1-1 دنبال مي كنند و بعد به سالن مسابقه مي روند . قرار شده من بازي را تا آخر نگاه كنم و نتيجه را به آنها بگويم . اگر الشن ببرد , شانس مدال طلا دارد به شرطي كه فيليپوف در بازيهاي باقيمانده پوئن بدهد . اگر موسويان ببرد , شانس نقره دارد به شرطي كه فيليپوف پوئن بدهد . اگر مساوي كنند شانس نقره و برنز براي هر دو وجود دارد . به هر حال , هيچ چيز قابل پيش بيني قطعي نيست و ممكن است دورهاي بعدي آبستن حوادث باشد . بازي دور آخر حامد با بازيكن اماراتي در تعيين رنگ مدال بازيكنان ما نقش اساسي دارد . به هر حال , بازي حامد و الشن در حالي كه وضع حامد كمي بهتر بود , با توافق طرفين به تساوي ختم مي شود . حالا بايد منتظر بازي فيليپوف با بازيكن اماراتي در دور هفتم بود . دور هفتم , 13 اكتبر ( شنبه 21 مهر ) الشن با المري عمر صالح از قطر بازي دارد . مي خواست با مهره سياه شاخه دراگون را بازي كند كه سفيد باآن اجتناب كرد . به هر حال , الشن رفته رفته پوزيسيون خود را تقويت مي كند و سرانجام از اشتباه حريف بهره مي گيرد و مي برد . حامد با حريف اندونزيايي تدارك عليه دراگون ديده است . بازي طبق تدارك ما پيش مي رود . حامد در پوزيسيون به ازاي تفاوت حمله پيدا مي كند . حامد مي تواند حمله را دفع كند و با قواي اضافي بازي را ببرد , اما بازي مسير ماجراجويانه اي پيدا مي كند . سرانجام حامد در تنگي وقت , حركت برنده را نمي بيند و مي بازد . با اين حساب , او بايد روز آخر حريف اماراتي را ببرد تا مدال بگيرد ( اگر اماراتي در دور هشتم پوئن ندهد ) . حامد اگر برده بود , مدال خود را قطعي مي كرد . دور هشتم , 14 اكتبر ( يكشنبه 22 مهر ) الشن با العبيدلي راشد از قطر بازي دارد , و حامد با السليطي فهد از قطر . هر دو حريف ضعيف هستند . بايد ببرند و قدم به دور آخر بگذارند . تكليف مدالها فردا روشن مي شود . مي توان گفت فيلپيوف اول مي شود و الشن دوم , مقام سوم از آن حامد يا بازيكن اماراتي است . به هر حال , الشن در يك بازي زيبا برنده مي شود و حامد هم راحت مي برد . در اين دور بازيكن اماراتي از باخت به تساوي مي رسد . اگر مي باخت , كار حامد فردا آسان تر مي شد , زيرا با تساوي هم مدال مي گرفت . دور نهم , 15 اكتبر ( دوشنبه 23 مهر ) الشن با نزاد حسين عزيز از قطر (FM با ريتينگ 2143 ) بازي دارد .حريف از همه قطري ها بهتر است و بازيكني است روبرو شد . الشن مساوي مي خواهد تا مدال نقره را قطعي كند . نظر من اين بود كه ابتداي بازي پيشنهاد تساوي دهد اما خودش از نظر رواني مايل به چنين كاري نيست . به هر حال , بازي مي كنند و الشن به برتري كامل مي رسد . اما چند اشتباه مرتكب مي شود كه بردش را سخت مي كند . حامد در نبرد سرنوشت ساز در برابر اماراتي قرار مي گيرد . تدارك كافي نيز ديده ايم . حركت حريف را شوكه مي كند خدا كند با روحيه بالايي كه دارد و بازيكن قدرتمندي است كه اگر سيستماتيك كار كند به جاهاي بالا در شطرنج مي رسد . قرار شده به تهران كه برگشتيم كار منظم خود را آغاز كند .به هر حال تدارك ما اثر مي كند و حامد در وقت از حريف جلو مي افتد . در لحظه هايي از وسط بازي به نظر مي رسيد كه بازيكن اماراتي دارد پوزيسيون مناسبي براي خود ايجاد مي كند . اما حامد با حركتهاي دقيق بازي را اداره كرد و در نهايت از اشتباه پوزيسيوني حريف سود جست و به زيبايي برد . مدال برنز هم به او تعلق گرفت . در گوشه و كنار جهان كاسپاروف - تيم ملي چك كاسپاروف در آخرين مسابقه فوق سيمولتانه خود در ماه اكتبر دو بار در مقابل شطرنجبازان نيرومند تيم ملي چك قرار گرفت . او تاكنون در مقابل تيمهاي ملي آرژانتين , فرانسه , آلمان و رژيم اشغالگر قدس به پيروزي دست پيدا كرده است . اين رويارويي ديدني در روزهاي 18 و 20 اكتبر انجام گرفت . كاسپاروف در مقابل 4 استاد بزرگ نيرومند به نتيجه اي بسيار مطلوب دست يافت . در روز نخست او سرگئي موفسسيان ( 2627) و ولاستيميل با بولا (2566) را مغلوب كرد , با زبينك هراسك ( 2610) به تساوي دست پيدا كرد و در مقابل بازيكن ميز 4 , توماس اورا (2540) به شكستي دور از انتظار تن داد تا رويارويي روز نخست با نتيجه 5/2 بر 5/1 به سود او خاتمه يابد . در روز دوم او بهتر ظاهر شد و با دو تساوي در مقابل موفسسيان و هراسك و دو پيروزي بر اورال و بابولا با نتيجه 3 بر 1 بر تيم ملي چك غلبه كرد . بدين ترتيب نتيجه كلي رويارويي 5/5 بر 5/2 به سود كاسپاروف رقم خورد . وارياسيون ويلفرد پاولسن كه آن را در 1879 به كار برد . سياه اين امكان را حفظ مي كند كه فيل را علاوه به e7 از c5 يا d6 نيز گسترش دهد . موفسسيان در اين وارياسيون خبره است سفيد تنش را در مركز حفظ مي كند تا مانع گسترش سياه شود . فيل سياه بايد در d6 باشد تا پياده d را بلوكه كند , يعني فيل روشن سياه براي ترك c8 مشكل دارد . نوآوري , احتمالا اين نوعي پيشگيري از حمله سفيد در جناح شاه است . اما دست سرنوشت اين پياده را تبديل به هدف اصلي سفيد مي كند . بازي دابرالوفسكي - يوركويچ , هارتبرگ 1991 , چنين ادامه يافت : سفيد به اميد حمله با سوارهاست . كه حاصلي نداشت . يورش پياده اي با براي سياه بسيار خطرناك تر بود . گرفتن جسورانه پياده f4 با مشكوك به نظر مي رسد . در بازي هيمان - هاكبوش , آلمان 1995, سفيد به سادگي كرد و در نبردي پوزيسيوني بازي را برد , اما شايد ادامه تركيبي زير بهتر هم باشد : با حمله اي كوبنده . حركت گسترشي سودمند . رخ a1 آماده آمدن به مركز است . سياه به نتيجه مي رسد كه اينك بايد وضعيت شاه خود را مشخص كند . ادامه . سودي ندارد , زيرا پياده a6 لق است . پسي از تعويض در مركز با سياه به علت ضعف جناح وزير , آخر بازي ضعيفتري دارد . در صورت نيز سفيد پاسخ منطقي را دارد . اينك زمان تسخير فضا د ر جناح شاه است . طرح سفيد كاملا روشن است : حمله به شاه حريف . حركتي خوش ظاهر , اما بدون نتيجه ملموس . به نظر من سياه بايد با d5-d7 در مركز بازي مي كرد .حركتهاي يا نيز اين هدف را بر مي آوردند . سفيد از نقص حركت آخر سياه بهره برداري مي كند . يورش فوري با به شاه سياه امكان فرار مي دهد : و سپس شاه به e7 مي رود . يك حركت كليشه اي ديگر . ظاهرا سياه آماده مي شود تا فيل را از a6 گسترش دهد , ولي ديگر براي اين گونه ايده هاي استراتژيك زماني باقي نمانده است . شاه او اينك زير چوبه دار است . ادامه با قصد باز كردند مركز با d5-d7 طبيعي تر بود . رخ با رفتن به g3 تهديدهاي جدي ايجاد مي كند . يافتن دفاع خوب براي سياه دشوار است . با حمله قطعي . پس از مشكل سياه آن است كه نمي تواند تهديد را با بازگشت شاه دفع كند , زيرا پياده f7از دست مي رود . پس بايد كند و من ديگر نمي دانم چطور بايد ادامه داد . سياه يك پياده عقب است و ((در عوض )) با حمله اي خطرناك مواجه است . باحمله ماتي . ايده اي درخشان و معلوم مي شود كه يورش مستقيم بسيار خطرناك است. سرسختانه ترين راه دفاع .و رخ سفيد در h3 مات مي كند . در هم شكستن دژ شاه سياه . آخرين سوار كاسپاروف نيز با ايجاد تهديد و سپس به حمله مي پيوندد . موفسسيان وزير خود را از دست مي دهد . حركتهاي بعدي فقط براي حفظ تيم و به منظور آن است كه كاسپاروف نتواند روي سه بازي ديگر متمركز شود . شاخه اي رايج در دفاع گرونفلد . بسياري از شطرنجبازان در اين وضعيت بدون فكر d5 را مي گيرند , ولي ... ايده اي جالب توجه , اما نه جديد . اين نوآوري است . در بازي توروف - اليانوف , اوكراين 2001 , سياه ادامه ضعيفتري را انتخاب كرد و باخت . پياده رونده سفيد بسيار پيش رفته است , ولي چگونه مي توان از اين امر استفاده كرد ؟ حركت گسترشي سودمند . سياه زنجيره پياده اي خود را با وضعيتي مبهم . زمان محافظت از پياده است . سفيد به علت گسترش بهتر , قدري ابتكار عمل دارد و به هر حال پياده خود را به هر حال پياده خود را پس مي گيرد . بهترين حركت سياه نمي تواند پس از ادامه زير به تعادل برسد : تهديد چنگال از a4,ولي كاسپاروف اين تهديد را ناديده مي گيرد . ظاهرا علت اين حركت , استراتژي تيم ملي چك است كه به علت شكست روز قبل , هر بازيكن بايد از خطر مساوي بپرهيزد . ادامه به تساوي مي انجاميد . تصميم صحيح . با حضور رخها , شاه سفيد احساس امنيت نخواهد كرد . طبيعتا كاسپاروف قصد پس گرفتن تفاوت را ندارد . شايد حتي بهتر هم باشد . شايد با طرح و تساوي , سرسختانه تر باشد , ولي باز هم سياه با ابتكار عمل را حفظ مي كند . و سياه به جايي نمي رسد . و سياه يك پياده اضافي و برتري فراوان پوزيسيوني دارد . اشتباه نهايي , هر چند ادامه نيز براي سياه نااميد كننده است . تورنمنت است تورنمنت شطرنج است از 12 تا 20 اكتبر امسال در هوگوونس هلند انجام پذيرفت . در جدول دوره اي اين رقابتها چهار شطرنجباز حضور داشتند : لوك وان ولي ( هلند ) , يوديت پولگار ( مجارستان ) , ويكتور كورچنوي ( سويس ) و لاسارو بروسون (كوبا ) , در پايان , پولكار و وان ولي با 5/3 امتياز از 6 بازي در صدر ايستادند , كورچنوي با دو باخت كه در دورهاي چهارم و پنجم متحمل شد با 3 امتياز سوم شد و بروسون با كسب 2 امتياز در انتهاي جدول قرار گرفت . در اوپني كه همزمان با اين رقابتها در 9 دور به رشو سويسي برگزرار شد , ميخاييل گورويچ با 7 امتياز از 9 بازي به مقام قهرماني رسيد . قهرماني باشگاههاي اسپانيا مسابقات قهرماني باشگاههاي اسپانيا از 13 تا 21 اكتبر 2001 در كالا گالدانا برگزار شد . در پايان , تيم تينداس UPI با آرايش شيروف , ادمز و كام1ورا با 5/22 امتياز به مقام قهرماني دست پيدا كرد و تيم رورته آلبو كسب با 5/1 اميتاز اختلاف دوم شد . كارپوف در قهرماني جهان آناتولي كارپوف , دوازدهمين قهرمان شطرنج جهان , در مسابقات قهرماني جهان كه از 25 نوامبر در كرملين آغاز مي شود , شركت خواهد كرد . كارپوف گفته است : "زمان مناسبي است كه برگردم . من امسال جشن تولد پنجاه سالگي خود را در تئاتر بالشوي روسيه با حدود 2000 مهمان برگزار كردم و در آنجا بسياري از دوستانم مرا تشويق به اين كار كردند . پيروزي اخير در تورنمنت يادبود نايدورف نيز مرا به شوق آورد تا دوباره باري مقام قهرماني جهان تلاش كنم . من در سال 1975 اين عنوان را از غرب به روسيه آوردم . اينك در سال 2001 احساس مي كنم كه وظيفه دارم بار ديگر تاج و تخت شطرنج را از شرق بگيرم و به روسيه تحويل دهم ." بدين ترتيب كارپوف نخواهد توانست در تورنمنت ((سه كا )) كه در شماره گذشته خبر آن را خوانديد شركت كند و اين تورنمنت يا بدون حضور كارپوف برگزار خواهد شد يا به تعويق خواهد افتاد . باكرو - سوتوفسكي اتيلن باكرو و اميل سوتوفسكي در روزهاي 9 تا 14 اكتبر امسال در يك رويارويي شامل 6 بازي در مقابل هم قرار گرفتند . اين رويارويي با نتيجه مساوي 3-3 ( 4 مساوي يك برد و يك باخت براي هر يك از طرفين ) خاتمه يافت . پنجمين جام روسيه تورنمنت نهايي پنجمين جام روسيه در تراز 12 از 2 تا 12 اكتبر امسال در شهر قازان (تاتارستان روسيه ) برگزار شد . در اين تورنمنت 12 شطرنجباز به روش دوره اي با يكديگر پيكار كردند . در پايان , والري فيليپوف با كسب 5/7 امتياز از 11 بازي و با پوئن شكني بهتر نسبت به والري پوپوف دوم شد . مقامهاي بعدي از آن آلكساندر وائولين , آلكسي كورنف , يوگني وارابيوف و آندري خارلوف شد . قهرماني شطرنج سريع و بليتس بانوان اروپا مسابقه قهرماني شطرنج سريع و بليتس بانوان اروپا در ماه گذشته در شهر مينسك برگزار شد . در بخش شطرنج سريع الينا دانيليان از كشور ارمنستان موفق شد به مقام قهرماني دست پيدا كند و آلكساندرا كاستينيوك , جوانترين استاد بزرگ بانوان جهان (كه در ماه مرداد مهمان فدراسيون شطرنج كشورمان بود ) با نيم امتياز اختلاف به مقام دوم رسيد . بازي سرنوشت ساز آنان در دور هفتم انجام گرفت : مقام سوم نيز از آن ويكتوريا چميليته شد كه بالاترين ريتينگ جدول را در اختيار داشت . راقتهاي بليتس نيز در 20 دور به روش دوره اي ( رفت و برگشت ) انجام شد , يعني هر بازيكن مي بايتس 40 بازي بليتس انجام مي داد !آلكساندرا كاستينيوك در اينجا با نتيجه عالي 5/33 امتياز از 40 بازي با اقتدار با مقام قهرماني رسيد و چميليته با اختلاف نسبتا زياد دوم شد . تورنمنت بليتس مسكو پارك موسئون شهر مسكو در ماه گذشته شاهد يك تورنمنت بليتس سنتي و مهيج بود كه 20 نفر از بهترين بازيكنان مسكو و روسيه در آن حاضر بودند . اين مسابقه در 19 دور به روش دوره اي انجام گرفت . جايزه آن يك سماور معروف است كه تا دوره بعدي رقابتها در اختيار قهرمان قرار مي گيرد . از جمله برندگان اين سماور مي توان از ميخاييل تال و داويد برونشتاين نام برد . به دليل تعداد زياد شركت كنندگان , صدرنشين بخصوص در دورهاي نخستين , در هر دور عوض مي شد .ابتدا واسيوكوف در صدر بود , سپس آرباكوف ( بليتس باز افسانه اي مسكو ) صدرنشيني را گرفت . از دور دهم رقابتها جديتر شد و سرگئي روبلفسكي به صدر آمد و تا انتها نيز اين عنوان را حفظ كرد . او فقط يك بار در مقابل آلكساندر گريشوك متحمل باخت شد و در پايان با 5/13 امتياز به مقام قهرماني رسيد و سماور را با خود به قازان برد . بازيكن شماره يك جدول , آلكساندر مورزويچ مثل هميشه غير قابل پيش بيني بود و در دورهاي سوم تا پنجم سه شكست پياپي را پذيرفت , ما در نهايت به همراه پتر سويدلر با 13 امتياز به مقام دوم مشترك رسيد . مقامهاي چهارم تا نهم نيز در اختيار آلكسي كوروتيلف , واديك زويا گينتسف , آلكسي دريف , يوگني باريف , آلكساندر گريشوك و آلكساندر لاستين قرار گرفت . تورنمنت((جزيره من )) جزيره من (Man)كه در كشور انگلستان قرار دارد , ماه گذشته ميزبان يك اوپن نيرومند بود . در پايان 9 دور مبارزه به روش سويسي , استاد بزرگ ميخاييل اوليبين از روسيه با كسب 5/6 امتياز به مقام قهرماني رسيد و ده شطرنجباز ديگر مشتركا به مقام دوم رسيدند : كرياكوف ( روسيه ) و گليزروف ( روسيه ),تيوياكوف (هلند ) , بابورين (ايرلند ) , ياكوويچ (روسيه ) , برودسكي ( اوكراين ) , استوچك ( چك ) , گاليكن ( روسيه ) , چرنيايف ( روسيه ) و لاليچ ( انگليس ). شاخه اي پيچيده در دفاع سيسيلي . نبرد بر سر خانه كليدي d5 است . عجيب است كه اين حركت معمولي يك نوآوري است . پيش از اين سفيد هميه كرده و سپس قلعه رفته است . هر دو طرف شمشير كشيده اند . ادامه مطمئنتر چنين بود : قاعدتا ساختن سنگر ,مثلا با و كنترل d5 مطمئنتر است سياه يك پياده پيش است , اما مسئله آن است كه آيا او مي تواند پياده d6 را حفظ كند يا نه . اشتباه قطعي . سياه بايد ابتدا فيلها را تعويض مي كرد : سياه به علت از دست رفتن پياده b7 نمي تواند با وزير فيل را بگيرد . درست است ! سفيد بايد فشار را افزاش دهد . ادامه به تساوي مي انجامد . و وضعيت سياه از هم مي پاشد . حمله دو گانه بهd6 و g6 حمله دو گانه دوم . اين باربه e6و h6 شايد شاخه به سياه امكان مي داد بيشتر مبارزه را ادامه دهد , ولي به هر حال فيل نيرومند سفيد نتيجه را به سود او رقم مي زند . پنجمين دوره مسابقات قهرماني تيمي جهان ايروان , 19-29 مهر 1380 خسرو هرندي اين مسابقات اولين بار در سال 1985 در شهر لوسرن ) سويس مقر فيده ) انجام شد وهر هار سال يك بار , يعني سالهاي 1989 و 1993 و 1997 در همان شهر لوسرن برگزار شد , كه سه مرتبه روسيه و يك بار امريكا مقام اول را به دست آوردند . در اين دوره تيمهاي شركت كننده عبارت بودند از سه تيم اول المپياد 2000 يعني روسيه و آلمان و اوكراين , تيم منتخب اروپا يعني مجارستان و تيم منتخب آسيا يعني ازبكستان و قهرمان قاره امريكا يعني كوبا . تيم ميزبان يعني ارمنستان و تيمهاي مقدونيه و ايران نيز به عنوان تيمهاي ميهمان شركت داشتند . تيم افريقا نتوانست شركت كند . جمعا 9 تيم به صورت دوره اي رقابت را آغاز كردند . براي زمان بازيهاي از روش جديدي استفاده شد كه قرار است در قهرماني جهان آينده نيز به كار رود : 90 دقيقه براي كل بازي و 30 ثانيه به ازاي هر حركت . در واقع ديگر كنترل زماني وجود ندارد و بازيكن نيز تمام حركات را بايد ثتب كند . تيم ايران متشكل از : 1. احسان قائم مقامي 2. مرتضي محجوب , 3. محسن قرباني 4. مرتضي دربان 5. آرش روغني و 6. علي نيك نداف بود . كه التبه دو بازيكن ما , يعني دربان و نيك نداف , براي اولين برا در يك مسابقه بين المللي خارج از كشور حضور پيدا مي كردند و تجربه لازم را براي شركت در چنين مسابقه اي نداشتند . محل اسكان , هتل زيبايي به نام آني پلازا بود و محل مسابقه ساختمان خانه اپار در مركز شهر ايروان بود . بچه هاي ما در اين مسابقات كلا بسيار با نظم و با تلاش زياد ظاهر شدند . هر روز صبح بعد از قرعه كشي و صبحانه در قسمت كامپيوتري هتل بازيهاي حريفان را نگاه مي كردند و سپس براي انتخاب شروع بازي مناسب با هم تجزيه و تحليل و مشورت ميكرديم . معمولا هم در طول مسابقه در اين كار موفق بوديم . زيرا اغلب تداركات در بازيها به وجود مي آمد و قابل بهره برداري بود . دور اول ( ارمنستان - ايران ) احسان در كاتالان در مقابل هاكوپيان طرح درست را بازي نكرد و هاكوپيان كه در بازي پوزيسيوني بسيار قوي است برتري به دست آورد و بازي را به برد رسانيد شايد انتخاب احسان در شورع بازي , كه تجريه كمتري هم در اين سطح بازي داشت , غلط بود . محجوب در تاكتيكها عميق نبود و در مقابل چنين بازيكني ( لپوتيان ) سطحي حركت كرد و در تركيبي كه به وجود آمد لپوتيان به دليل محاسبه بهتر بازي را به نفع خودش رساند . محسن قرباني بازي بسيار خوبي ارائه داد ( با آنا ستازيان ) اما در وسط بازي كمي در آرايش دادن مهره هايش بد عمل كرد و در جايي كه مي بايستي قرباني وزير حريف را كامل محاسبه كند آن را زياد جدي نگرفت و وضع بهترش را از دست داد . دربان در مقابل ميناسيان ابتدا در وسط بازي يك تعويض غلط استراتژيكي را باعث شد - اجازه تعويض در g5 در حركت چهاردهم - و بعد از آن از لحاظ فرم پياده اي امكانات خودش را از بين برد . با وجود اين در جايي ديگر با بد بازي كردن حريفش شانس داشت كه وضع خودش را بهتر كند كه باز هم به دليل كم تجربگي نتوانست بهره برداري كند . حركت به سفيد شانس زيادي داد كه در حركتهاي بعدي مي بايست از آن استفاده كند . به هر حال بچه هاي ما در مرحله وسط بازي در زمان كم قدرت كافي ندارند و اين به دليل كم كار كردن در وسط بازي است . از بازيهاي جالب اين دور مي توان به بازي سويدلر - لكو اشاره كرد كه سويدلر در آخر بازي برتري دو فيل خود را در يك بازي زيبا به برد رسانيد . دور دوم (ايران - روسيه ) در مقابل روسيه بسيار خوب ظاهر شديم و تا آخر دقايق بازي , بچه ها بازيهاي جنگنده اي را ارائه دادند . احسان يكي از بهترين بازيهايش را در مقابل سويدلر ارائه داد و با يك قرباني بسيار زيبا و غافلگير كننده حمله سنگيني را به سياه وارد كرد كه اگر زمان كافي مي داشت مي توانست بازي را حتي ببرد . قرباني به دليل درك ضعيفتر در شروع نيمزوهندي در مرحله وسط بازي يك پياده از دست داد و به تدريج ساكايف با تكنيك عالي بازي را به ثمر رساند . محجوب در مقابل روبلفسكي در سيسيلي كان سعي در انجام حركت g6 كرد كه ظاهرا به موقع نبود و در فشار زيادي قرار گرفت , ولي حريف او نتوانست از برتري خود به طور كامل استفاده كند , تتا جايي كه در يك لحظه محجوب مي توانست با حركت به جاي تعادل بازي را دست آورد ( حتي با وضع كمي بهتر ) ولي به دليل عميق محاسبه نكردن حركت سفيد كه پوزيسيون بعد از آن را خوب ارزيابي نكرده بود , يك پياده از دست داد و وضع بازنده پيدا كرد . آرش روغني در مقابل موتيلف در دفاع فرانسه كه در آن تجربه كافي هم دارد به علت ضعيف كردن شاه در حركت شانزدهم در وضع بدتري قرار گرفت و ديگر نتوانست بازي را نجات دهد . به جاي آن با حركت و سپس در صورت فشار روي h6 با حر كت وضعيت خوب و متعادلي را مي توانست داشته باشد.
در پايان اين دور بچه ها كم كم با كلاس بالاي شطرنج آشنا شدند و اين تجربه بسيار گرانقدري براي همه آنها خواهد بود . جا دارد از رياست فدراسيون قدرداني و تشكر شود كه چنين امكاني را فراهم كرد تا تيم ايران در چنين ميداني حضور يابد و بچه ها بتوانند قوي بازي كردن را به چشم ببينند . ديدن قدرت حركات بازيها به طور حضوري با ديدن آنها در كتابها بسيار متفاوت است . دور سوم ( آلمان - ايران ) در اين دور محجوب كمي نا اميد شده بود و نمي خواست بازي كند در صورتي كه من در دو بازي قبلي اش جنگندگي او را ديده بودم , ولي ناموفق بودن او را به دليل كلاس بالاي حريفان مي دانستم و به او گفتم كه اگر كمي بهتر بازي كند و محاسبات را عميق تر انجام دهد حتما موفق خواهد بود, كه خوشبختانه پذيرفت و توانست با لوتس با ريتينگ 2643 بازي را مساوي كند . احسان با گامبي بنكو به جنگ يوسوپوف رفت و با تاكتيك قوي خود توانست با او مساوي كند . و اما دربان در مقابل نناشيف يا الكساندر گراف بازي داشت . با بررسي بازيهاي نناشيف در كامپيوتر متوجه شديم كه او يك سيستم خاص خودش را در شاخه زميش در مقال هندي شاه بازي مي كند - بدين ترتيب كه شاه را به قلعه نمي برد و حمله جناح وزير را شروع مي كند .با تجزيه و تحليل اين وضع به اين قرار و مدار رسيديم كه اگر مركز را بعد از حركت f5-f7 در حال تنش نگهدارد و نبندد, سفيد نمي تواند شاه را در e1نگهدارد . و مانورهايي را هم براي آرايش مهره هاي سياه بررسي كرديم . خوشبختانه درست وضع دلخواه به وجود آمد و دربان در وضعيت بسيار خوبي قرار گرفت و آرايش مهره هايش را نه صددرصد ولي تا اندازه اي خوب انجام داد . ولي د ر لحظه اي كه مي بايست با حركات دقيق بازي را به نفع خود خاتمه دهد هيجان زده شد . در جايي با حركت و غافلگير شدن نناشيف مي توانست حداقل بازي را مساوي كند . اگر دربان آرايش مهره هايش را با حركات و پس از c6 سفيد با حركت كامل مي كرد بازي صددرصد برنده اي برايش به وجود مي آمد . به هر حال اين چند بازي براي دربان ارزش يادگيري فراخواني را به همراه داشت . آرش روغني در مقابل لوتر به دليل ادراك كمتر در سيستم كارلسباد نتوانست آن طور كه بايد بازي را اداره كند و سياه در حمله جناح شاه موفق شد و بازي را به نتيجه رساند . دور چهارم (ايران - كوبا ) احسان اعتماد به نفس كاملي پيدا كرده و متوجه شده كه تاكتيك او كاملا قابل رقابت و قابل مقايسه با اين بازيكنان است . با سفيد باز هم حركت e4 را انتخاب مي كند و در شاخه اي كه خودش بسيار تجربه و تبحر دارد وضع برنده اي پيدا مي كند كه متاسفانه در اثر غفلت حركت را انجام مي دهد و دومينگوئس شانس تساوي پيدا مي كند . محجوب هم حالا خود را باور كرده و در سيستم هلندي بازي بسيار خوبي را در مقابل ورا انجام مي دهد و به نتيجه مساوي دست پيدا مي كند . محسن قرباني هم حالا در اين دور مصمم شده به هر قيمت پوئن براي تيم بياورد و با وجود اينكه در جايي حركت زود هنگامي را انجام مي دهد ( حركت d5-d4) بالاخره به تساوي دست پيدا ميكند . به اين ترتيب تيم ما هر روز از روز قبل بهتر بازي مي كند و نتيجه هم مي گيرد . و اما نيك نداف كه از همه بچه ها كم تجربه تر است و اين اولين مسابقه خارجي اوست هنوز درك لازم براي بازي كردن در اين كلاس را ندارد و نمي داند اصلا چگونه بايد بازي كند . به هر حال زحمت زيادي مي كشد - چه قبل از مسابقه و چه در هنگام بازي - ولي نتيجه برايسش ندارد و بازي را به راحتي از دست مي دهد . در اين دور بازي آكوپيان با سويدلر بسيار جالب است كه تماشاچيان هم با كف زدن او را تشويق مي كنند . البته تماشاچيان به قدري هيجان زده شده بودند كه وقتي كه آكوپيان وزير سويدلر را مي گيرد آنها كف مي زنند كه اين منجر به دخالت سرداور مي شود . به هر حال تماشاچيان ارمني هر شب تيم ارمنستان را با كف زدن زياد تشويق مي كردند كه براي بازيكنان ديگر قدري جنگ اعصاب به همراه داشت و تمركز فكري آنها را هنگام بازي به هم مي زد . دور پنجم ( ايران - ازبكستان ) تيم ازبكستان كه قبلا يكبار در مسابقات تيمي آسيا از ايران شكست خورده بود در اين دور با تمام قدرت و انگيزه در مقابل ما بازي كرد و نتيجه خوبي هم به دست آورد . احسان با انتخاب گامبي بنكو براي دومين بار - و البته با مشورت من -تكليفش در اين واريانت در مقابل حريفان قدرتمند روشن شد و البته قاسم جانف با قدرت و دانش كافي بازي را به سود خود پايان داد و شانسي براي اين گامبي در سيستمي كه ارائه داد باقي نگذاشت . محجوب كه حالا اعتماد به نفس عالي پيدا كرده در يك شروع بازي جنگي و وحشي بالاخره توانست به تساوي دست پيدا كند . قرباني با يولداشف از همان شروع بازي وضع غير فعالي را انتخاب كرد و در تمام طول بازي در فشار و دفاع قرار گرفت . و اما آرش روغني با جومايف . كه قبلا هم در همين شروع بازي يك باخت به او داشت با آناليز بازي قبلي اش تدارك معيني را ديده بود كه قرباني يك تفاوت بود . در اين بازي متوجه شد كه جبران كافي ندارد و در واقع از پيش باخت . دور ششم (ايران - اكراين ) بازي احسان با ايوانچوك با انتخاب درست توسط احسان عليه دفاع فرانسه شروع شد و احسان با بازي بسيار فعال و جنگنده ايوانچوك را در وضعيتي قرار داد كه ايوانچوك در لحظه اي كه سه پياده جلو بود به احسان پيشنهاد تساوي داد . پوزيسيون قابل محاسبه نبود , چرا كه شاه ايوانچوك خراب بود و فيلها غير همرنگ . وزير و فيل احسان كيشهاي متوالي را به شاه سياه تحميل مي كرد . به هر حال بازي مساوي شد . دربان در مقابل رومانيشين اشتباه پوزيسيوني كرد آن هم به دليل اينكه با بسياري از اين پوزيسيونها كه استاندارد و تيپيك هستند كاملا آشنايي ندارد و تعويض بسيار بدي هم با حركت انجام داد كه به جاي آن مي بايستي بازي مي كرد .و در نتيجه خيلي راحت بازي را باخت . نيك نداف هم در يك اسكلت پياده اي استاندارد بازنده قرار گرفت و خيلي راحت بازي را از دست داد .
و اما در اين دور بازي روسيه با آلمان بسيار جالب بود كه روسيه توانست 5/0-5/3 آلمان را شكست دهد . بازيهاي هر چهار ميز بسيار جالب و تماشايي بود ولي بازي گريشوك با گراف نظر مرا كاملا به خود جلب كرد . گريشوك يك جوان قد بلند , بسيار سالم و تندرست , شاداب و با اعصاب بسيار قوي است .من به بچه هاي خودمان مي گفتم اصل اول براي خوب بازي كردن , تندرستي و شادابي است كه خودش اعتماد به نفس را به همراه مي آورد . در بازي با گراف در حركت نوزدهم سفيد ( دياگرام شده ) حركت e5 را انجام داد كه اصلا قابل محاسبه نبود پس حركت به حركت كه گريشوك به راحتي و با قدرت جلو مي رفت , قدرت پشت پرده حركاتش پيدا مي شد كه حتي الكساندر گراف (نناشيف ) نيز بعدا پي به تاكتيكهاي پنهان آن برد .
آخر بازي ورا - واگانيان تكنيك آموزنده اي را در فيل عليه اسب به نمايش مي گذارد . دور هفتم ( ايران - مجارستان ) احسان قائم مقامي در مقابل لكو در سيسيلي نايدورف , واريانت پولگايفسكي , به دام اتودهاي خانگي لكو مي افتد , وسط بازي به نفع سفيد است و لكو به راحتي بازي را به نفع خود خاتمه مي دهد . محجوب نيز ايده هاي شروع بازي فيل را در وسط بازي خوب اجرا نمي كند و با اشتباه تاكتيكي بازي را از دست مي دهد . آرش روغني با اراده و تصميم بازي را شروع مي كند و بالاخره موفق مي شود كه يك تساوي براي تيم ايران به ارمغان آورد . علي نيك نداف هم هنوز سبك و روش بازي كردن با اين قبيل استادان را كسب نكرده است و چيزي از خود نمي تواند ارائه دهد . دور نهم ( ايران - مقدونيه ) در اين دور بچه ها مصمم شدند كه بالاخره يك برد براي تيم بياورند چون تا اين لحظه حتي يك برد فردي هم نداشتيم . تصميم گيري براي ارنج فقط بر اساس انگيزه هاي بيشتر هر كس براي بردن بود . به همين دليل احسان و قرباني و آرش روغني و دربان انتخاب شدند . در موقع بازي پيشنهادي تساوي حريفان را هم رد كردند . احسان با قدرت و قاطعيت از متيكوف برد و آرش روغني هم قابليت خود را (كمي از لحاظ اعتماد به نفس ) با يك بازي حمله اي و فعال نشان داد . دربان به دليل نشناختن وسط بازيها باز هم در يك ساختمان پياده اي بازنده قرار گرفت كه مركز پياده اش بلوكه شد و خانه مركزي در اختيار سياه قرار گرفت ,همراه با اكثريت پياده اي , و به راحتي بازي را از دست داد . ولي اين پيروزي بر تيم مقدونيه كه در المپياد تركيه مقام نهم را كسب كرده بود داراي ارزش زيادي بود .
در پايان نتيجه گيري مي توان كرد كه چنين مسابقه اي تحول بزرگي را در افكار بچه ها به وجود آورده كه آن را به تهران منتقل خواهند كرد . تلاش و پشتكاري كه تيم ايران از خود نشان داد كه مسابقه است و مي توان با بازيهاي تيم ايران در مسابقات تيمي آسيا در سال گذشته ( در جين ) مقايسه كرد كه در آن تيم ايران بسيار عالي بازي كرده بود . تيم اكراين قهرماني خود را مرهون بازيهاي بسيار زيبا و قوي پوناماريف بود و به نظر من ستاره مسابقات او بوده است .
|